Melkkliertumoren bij de kat

misty-operatie-lampenkap-melkkliertumoren-bij-de-kat
Melkkliertumoren / mammatumoren bij de kat

Dit artikel is verschenen in ons donateursblad Kattenpraat, editie juni 2018

Geschreven door ons gastgezin José, in samenwerking met dierenarts H. Wolthuis van Dierenartspraktijk Nederrijn in Arnhem

Melkkliertumoren zijn de op 2 na meest voorkomende tumoren bij de kat. We zien deze tumoren vooral bij oudere, vrouwelijke katten, die niet gesteriliseerd zijn of bij katten die langdurig de poezenpil hebben geslikt. Een hormonale oorzaak wordt vermoed. Bij katten is ongeveer 80-90% van de melkkliertumoren kwaadaardig. Deze tumoren hebben sterk de eigenschap om uit te zaaien, naar de longen en naar lymfeklieren. De prognose hangt vooral af van de grootte van de tumor en het tijdstip waarop de tumor ontdekt wordt. Wanneer de tumor kleiner is dan 2 centimeter, is de overlevingstijd gemiddeld meer dan 3 jaar. Bij tumoren die groter zijn dan 3 cm is de overlevingstijd ongeveer 4-6 maanden. Voordat tot een operatie besloten wordt, is het maken van een röntgenfoto van de longen wijs, aangezien melkkliertumoren kunnen uitzaaien. Als er al uitzaaiingen zichtbaar zijn, is de prognose niet goed, en wordt een operatie niet aangeraden. Wanneer er op de röntgenfoto geen uitzaaiingen te zien zijn, wil dit niet zeggen dat ze er niet zijn, aangezien sommige uitzaaiingen microscopisch klein zijn. Melkkliertumoren kunnen dus uitzaaien naar de lymfeklieren. Zo kan tijdens het algemeen onderzoek van uw kat al opvallen dat deze vergroot zijn. Wanneer uitzaaiingen in de lymfeklieren vermoed worden, maakt ook dit de prognose slechter.

Geslachtshormonen, megestrolacetaat, als oorzaak

Geslachtshormonen spelen een rol bij het ontstaan van de tumoren. Door de kat te steriliseren vermindert het risico op het ontstaan van melkkliertumoren omdat de productie van de voortplantingshormonen wordt gestopt. Het melkklierweefsel wordt daardoor minder gevoelig voor het ontstaan van tumoren. Ook katers kunnen melkkliertumoren ontwikkelen. De poezenpil (werkzame stof: megestrolacetaat) kan het ontstaan van melkkliertumoren in de hand werken.

Loesje_dolly-parton-syndroom-kat-mammatumoren-kattenzorg-nijmegen-melkkliertumoren-bij-de-kat

Foto van Dierenartsencentrum Trigenio (België). Kat Loesje kreeg het Dolly Parton-syndroom. Klik op de foto om het verhaal van Loesje te lezen.

Dolly Parton-syndroom

Ook kan dit krolsheidonderdrukkende middel een goedaardige zwelling van het melkklierweefsel (fibro-adenomateuze hyperplasie) geven, dat niet tumoraal is. Dit wordt ook wel het Dolly Parton-syndroom genoemd. Bij het DP-syndroom wordt de zwelling meestal na de sterilisatie snel minder of verdwijnt zelfs helemaal. Een injectie met Alizin kan hetzelfde effect/resultaat opleveren. Deze goedaardige zwelling van het melkklierweefsel komt vooral voor bij jonge katten (6 maanden tot 2 jaar), meestal jonger dan 1 jaar. Door de negatieve gevolgen van de poezenpil heeft sterilisatie onze voorkeur boven de poezenpil.

Eczederm-tabs_foto-ast-farma-kattenzorg-nijmegen-melkkliertumoren-bij-de-kat

Foto van AST Farma

Eczederm

Ook Eczederm bevat hoofdzakelijk de stof megestrolacetaat. Eczederm (oftewel de poezenpil) is een middel dat al 15-20 jaar bijna niet meer gebruikt wordt. Hoogst sporadisch wordt het gegeven aan zwerfpoezen die onbenaderbaar zijn maar waarbij men wil voorkómen dat ze nestjes krijgen. Zijn er klachten van miliaire dermatitis (jeuk) bij katten, dan wordt tegenwoordig prednison (een cortisolachtig middel) ingezet omdat dit middel geen bijwerkingen heeft op de melkklieren.

Bultjes in het melkklierweefsel

Meestal is het eerste wat opvalt één of meerdere bultjes in het melkklierweefsel. Bij katten komen de tumoren in alle melkklierpakketten (d.w.z.: elke tepel) even vaak voor. De tumoren kunnen ook ulcereren (ontsteken of zweren). Soms kan er wat uitvloei via de tepel plaatsvinden. Wanneer we een bultje voelen in de melkklieren denken we gauw aan kwaadaardige tumoren, maar ook tumoren uitgaande van een ander weefsel dan melkklierweefsel, ontsteking van de melkklieren, of een goedaardige zwelling van het melkklierweefsel/cyste is mogelijk.

Wat te doen?

  1. Bij een uitgebreid bloedonderzoek krijg je een goed beeld van de orgaanfuncties en het bloed (witte en rode bloedcellen)
  2. Het bultje in de melkklieren aanprikken (punctie), en de cellen laten onderzoeken (cytologie). Helaas is hiermee niet het onderscheid te maken of het goed- of kwaadaardig is, maar wel het onderscheid tussen tumor en ontsteking of cyste
  3. De definitieve diagnose kan pas gesteld worden na het laten onderzoeken van het tijdens de operatie verwijderde weefsel (histologisch onderzoek). Dit is de belangrijkste behandeling. Meestal wordt in één keer de volledige melklijst (alle 4 de melkklieren) aan één kant ruim verwijderd. Wanneer de tumor alleen lokaal wordt verwijderd, is er grote kans dat de tumor in andere melkklierpakketten terugkomt omdat het namelijk vroeg spreidt. Bij het weghalen van de hele lijst (= 4 melkklierpakketten) is de overlevingstijd 4x langer. Bestraling wordt bij katten niet ingezet. Eventueel zou chemotherapie ingezet kunnen worden om de overlevingstijd na chirurgie te verlengen, maar in de praktijk wordt dit niet vaak toegepast.

Met dank aan ons gastgezin José en aan dierenarts H. Wolthuis van Dierenartspraktijk Nederrijn in Arnhem, voor het gezamenlijk schrijven van deze tekst.

Zoals je misschien op onze website en Facebookpagina hebt gelezen, is opvangkat Misty van José geopereerd aan melkkliertumoren.

Hierbij willen we heel graag alle donateurs bedanken die gedoneerd hebben voor de kostbare operatie van Misty. Ook onze grote dank aan Dierenartspraktijk Nederrijn voor de korting die onze stichting kreeg op de operatie van Misty!

Updates over Misty kun je hier lezen.